Tineke Camps

Wie regelmatig door Greenport Venlo rijdt, fietst of wandelt, heeft ze vast al eens gezien: de schapen van Peelkudde Schaapsdrift. Grazend langs wegen en tussen de bedrijvigheid zorgen ze voor een bijzonder beeld. Medewerkers, voorbijgangers en bedrijven maken er foto’s van en delen die met plezier. Maar achter dat mooie plaatje gaat veel meer schuil. 

Meer dan een mooi plaatje

Voor Tineke Camps, eigenaresse van Peelkudde Schaapsdrift, is begrazing een vorm van ecologisch terreinbeheer waarin natuur, dierenwelzijn, planning en vakmanschap samenkomen. In Greenport Venlo laat de kudde zien hoe bedrijvigheid en duurzaam terreinbeheer hand in hand kunnen gaan.

Van voorbijlopende kudde naar eigen begrazingsbedrijf
Tineke groeide op een akkerbouwbedrijf in Ysselsteyn op, maar het werken met schapen lag niet meteen voor de hand. “Ik werkte jarenlang in de dierentuin in Overloon en later bij een dierenartspraktijk. Toch miste ik daar het fysieke werk, het buiten zijn en het directe contact met dieren”, vertelt ze. Toen er op een dag een kudde langs haar huis liep, viel alles op zijn plek. Tineke solliciteerde bij verschillende begrazingsbedrijven, kreeg de kans om als herder aan de slag te gaan en groeide uiteindelijk door naar haar eigen begrazingsbedrijf. Inmiddels telt Peelkudde Schaapsdrift zo’n 1.600 schapen, verdeeld over verschillende opdrachtgevers en meerdere kuddes. Sinds 2022 is Tineke met haar schapen actief in Greenport Venlo. 

Begrazing als ecologisch beheer
“Er zijn veel voordelen van begrazing ten opzichte van machinaal maaien”, vertelt Tineke. Zo maait een machine in één keer alles kort, terwijl schapen veel subtieler begrazen. Ze eten gevarieerd en komen op plekken waar machines moeilijk bij kunnen. Ook laten ze de bodem grotendeels met rust en helpen ze zaden verspreiden via hun vacht, hoeven en mest. “Het doel is meer biodiversiteit: meer kruiden, meer bloemen, meer insecten en uiteindelijk ook meer dieren die daarvan profiteren”, legt Tineke uit. Tineke en haar team kijken daarom goed naar wat er op een terrein groeit en bloeit. Staat een perceel vol bloemen, dan wordt het nog even overgeslagen. Pas wanneer de bloei voorbij is en er zaad in de planten zit, komen de schapen in beeld. “Dan kunnen ze juist helpen om dat zaad verder te verspreiden.” Ook voor de schapen zelf is Greenport Venlo een geschikt gebied. Er groeit een gevarieerde mix van grassen, kruiden, bladeren en andere vegetatie. “Schapen zijn veelzijdige eters. Die variatie is goed voor de dieren.”

Achter de schermen bij de kudde
Tineke en haar team houden zich dagelijks bezig met routes, begrazingsvakken, diergezondheid en de afstemming met bedrijven in de omgeving. Alleen al in Greenport Venlo lopen meerdere kuddes. “Dat vraagt om organisatie, afstemming en voortdurend schakelen”, legt Tineke uit. Er is een streefplanning voor het hele jaar, maar die verandert regelmatig door het weer, bloei, groei of diergezondheid. “Je kunt nog zo’n mooie planning maken, maar negen van de tien keer loopt het anders”, zegt Tineke. “Je hebt te maken met levende have.” Soms blijven de schapen één of twee dagen op een plek, soms maar een paar uur. Dat hangt af van de begroeiing, het gewenste eindbeeld en de planning. Ook de rustperiode tussen twee begrazingsrondes is belangrijk. “We komen het liefst pas na tien tot twaalf weken terug op hetzelfde terrein. Dat is beter voor de dieren, maar ook voor de ontwikkeling van het terrein.”

Ook de samenstelling van de kuddes vraagt aandacht. Wanneer de groei van gras en kruiden toeneemt, worden kuddes soms groter gemaakt om meer terrein te kunnen begrazen. “Dat gebeurt zorgvuldig, want schapen raken aan elkaar gewend. We houden kuddes daarom het liefst bij elkaar.” Ook de honden spelen daarin een onmisbare rol. “Ze helpen ons om de kuddes veilig van de ene naar de andere plek te brengen”, vertelt Tineke. Soms duurt zo’n verplaatsing vijf minuten, soms een half uur en soms wel drie uur. “Zonder die honden kan ik mijn werk niet uitvoeren”, zegt Tineke. “Ze zijn mijn verlengstuk in het werk.”

Het vak van herder
Wat Tineke het mooiste vindt aan haar werk? “Het buiten zijn, de omgang met de dieren en het contact met de omgeving”, vertelt ze. Minder leuk vindt ze het werk achter de computer: planningen, offertes, facturen, dierregistratie, personeelsinzet en afstemming met opdrachtgevers. Gelukkig is ze grotendeels buiten bezig. Daar vraagt het vak vooral oplettendheid. “Je hebt al je zintuigen nodig.” Een herder let op de schapen, het weer, het verkeer, voorbijgangers, de begroeiing en kleine signalen in de kudde. Die alertheid is extra belangrijk in Greenport Venlo, waar de schapen bewegen tussen bedrijven, vrachtwagens, medewerkers en bezoekers. Daarom probeert Tineke drukke momenten, zoals dienstwissels, zoveel mogelijk te vermijden. “We proberen rekening te houden met elkaar. Zij doen hun werk, wij doen ons werk.”

Het zwaarst vindt Tineke de momenten waarop het met de diergezondheid tegenzit. Zieke dieren, infecties, klauwproblemen of ziektes zoals blauwtong horen helaas ook bij het vak. “Je bent verantwoordelijk voor de gezondheid van die dieren. Als het misgaat, raakt dat je.” Juist omdat ze dagelijks zo intensief met de kuddes werkt, is de betrokkenheid groot. Gelukkig staat daar veel moois tegenover. Gezonde kuddes, een terrein dat zich zichtbaar ontwikkelt, bloemen die terugkomen, insecten die profiteren en mensen die genieten van het aanzicht. Voor Tineke zit daarin de waarde van haar werk als herder.

Een vertrouwd beeld in Greenport Venlo
“De reacties op de schapen in Greenport Venlo zijn vrijwel altijd positief. Voorbijgangers maken foto’s, stellen vragen of komen een praatje maken”, vertelt Tineke. Ook vanuit bedrijven krijgt ze enthousiaste reacties. Soms denken mensen nog dat de schapen er vooral voor de hobby staan. “Dan leg ik uit dat wij door de opdrachtgever worden gevraagd om dit werk uit te voeren, net zoals een maaier dat zou doen. Alleen werken wij met schapen, met als einddoel meer biodiversiteit”, vertelt Tineke. Juist dat wil ze graag laten zien. De kudde is mooi om naar te kijken, maar achter dat beeld gaan kennis, ervaring en dagelijkse keuzes schuil. Tineke verwacht dat natuurlijke begrazing in de toekomst een steeds grotere rol gaat spelen. “Machinaal beheer kan niet op tegen alle voordelen van begrazing met schapen”, zegt ze. Zo dragen de schapen bij aan een gebied waar bedrijvigheid, natuur en biodiversiteit elkaar versterken.